چرا احساس میکنیم کافی نیستیم؟ ۷ نشانه عزتنفس پایین
مقدمه
تا حالا شده کاری را خوب انجام بدهی، اما باز هم ته دلت بگویی:
«میتوانستم بهتر باشم.»
یا وقتی کسی از تو تعریف میکند، بهجای اینکه تعریفش را بپذیری، سریع بگویی:
«نه بابا، کاری نکردم!»
گاهی حتی ممکن است در زندگی ظاهراً آدم موفقی باشی، اما درونت مدام یک صدای آشنا تکرار کند:
«تو به اندازه کافی خوب نیستی.»
این احساس میتواند نشانهای از پایین بودن عزتنفس باشد.
عزتنفس فقط این نیست که جلوی آینه بگویی «من خودم را دوست دارم». عزتنفس در واقع به احساسی مربوط میشود که نسبت به ارزش خودمان داریم؛ اینکه تا چه اندازه خودمان را شایسته احترام، محبت، توجه و داشتن یک زندگی خوب میدانیم.
در هویت برند آزیتا داوری نیز یکی از محورهای اصلی، کمک به مخاطب برای رسیدن به احساس ارزشمندی، مهم بودن، باکفایت بودن و دوستداشتنی بودن است.
عزتنفس پایین دقیقاً یعنی چه؟
عزتنفس پایین لزوماً به این معنی نیست که فرد همیشه ناراحت یا منزوی است.ممکن است فردی بسیار اجتماعی، موفق، پرانرژی و حتی از بیرون کاملاً بااعتمادبهنفس به نظر برسد، اما در درون خودش را کمتر از دیگران بداند.گاهی فرد برای اینکه احساس ارزشمندی کند، دائماً دنبال تأیید دیگران است.
مثلاً:
«اگر دیگران من را دوست داشته باشند، پس آدم خوبی هستم.»
«اگر موفق شوم، پس ارزشمندم.»
«اگر همسرم از من راضی باشد، پس کافی هستم.»
اینجاست که ارزشمندی فرد به عوامل بیرونی گره میخورد.
۷ نشانه که ممکن است عزتنفس پایینی داشته باشید
۱. خیلی سخت تعریف دیگران را باور میکنید
وقتی کسی میگوید:
«چقدر خوب انجامش دادی.»
ممکن است فوراً جواب بدهید:
«نه، اصلاً اینطور نیست.»
یا شروع کنید به پیدا کردن ایرادهای خودتان.
پذیرفتن تعریف دیگران برای بعضی افراد سخت است، چون تصویری که از خودشان دارند با تعریف مثبتی که میشنوند هماهنگ نیست.
۲. دائماً خودتان را با دیگران مقایسه میکنید
مقایسه کردن به خودی خود غیرطبیعی نیست؛ اما اگر تقریباً همیشه نتیجه آن این باشد که شما خودتان را پایینتر ببینید، بهتر است کمی بیشتر به این الگو توجه کنید.
ممکن است مدام به زندگی دیگران نگاه کنید و فکر کنید:
«او از من موفقتر است.»
«او زیباتر است.»
«او زندگی بهتری دارد.»
«من خیلی عقب هستم.»
در این شرایط، ذهن شما بهجای دیدن مسیر شخصی خودتان، دائماً در حال امتیاز دادن به زندگی دیگران است.
۳. نه گفتن برایتان سخت است
یکی از نشانههایی که ممکن است با احساس ارزشمندی پایین ارتباط داشته باشد، ترس از ناراحت کردن دیگران است.
ممکن است کاری را نخواهید انجام دهید، اما باز هم قبول کنید.
چرا؟چون ته ذهنتان میترسید اگر مخالفت کنید:
«دیگر دوستم نخواهند داشت.»
«فکر بدی درباره من میکنند.»
«آدم بدی به نظر میرسم.»
در حالی که «نه گفتن» لزوماً به معنی بیاحترامی یا خودخواهی نیست.گاهی نه گفتن یعنی برای نیازها و مرزهای خودمان ارزش قائل هستیم.
۴. اشتباه کردن برایتان خیلی سنگین است
اگر یک اشتباه کوچک باعث شود با خودتان بگویید:
«من همیشه خراب میکنم.»
«من به درد هیچ کاری نمیخورم.»
«من آدم بیعرضهای هستم.»
ممکن است مسئله فقط خود اشتباه نباشد؛ بلکه نحوه قضاوت شما درباره خودتان باشد.
فردی که احساس ارزشمندی نسبتاً پایداری دارد، میتواند بگوید:
«من اشتباه کردم.»
اما ممکن است فردی با عزتنفس پایین نتیجه بگیرد:
«من اشتباه کردم، پس آدم بیارزشی هستم.»
این دو جمله تفاوت بسیار زیادی دارند.
۵. مدام به تأیید دیگران نیاز دارید
اگر تصمیمهای مهم زندگیتان را بیشتر بر اساس نظر دیگران میگیرید تا خواستهها و ارزشهای خودتان، شاید بد نباشد کمی مکث کنید.
مثلاً:
«به نظرت این لباس به من میاد؟»
«به نظرت کارم خوب بود؟»
«فکر میکنی از من ناراحت شد؟»
«نکنه درباره من بد فکر کنه؟»
نظر دیگران مهم است، اما اگر تمام احساس ارزشمندی ما به نظر دیگران وابسته باشد، آرامشمان هم به دست آنها سپرده میشود.
۶. موفقیتهایتان را کوچک میشمارید
گاهی فرد سالها برای رسیدن به چیزی تلاش کرده، اما وقتی به آن میرسد، میگوید:
«که چیزی نبود.»
«هر کسی میتوانست انجامش بدهد.»
«شانسی شد.»
این رفتار ممکن است باعث شود خودمان دستاوردهایمان را نبینیم.
قرار نیست برای هر موفقیتی جشن بگیریم، اما خوب است بتوانیم گاهی به خودمان بگوییم:
«برای رسیدن به اینجا تلاش کردم و حق دارم از خودم راضی باشم.»
۷. احساس میکنید دوستداشتنی نیستید
یکی از عمیقترین شکلهای احساس ارزشمندی پایین میتواند این باور باشد که:
«اگر خود واقعیام را نشان بدهم، دیگران من را دوست نخواهند داشت.»به همین دلیل ممکن است فرد دائماً نقش بازی کند، خودش را تغییر دهد یا نیازهای واقعیاش را پنهان کند.اما رابطه سالم جایی است که بتوانیم در آن، بدون اینکه دائماً خودمان را سانسور کنیم، دیده و پذیرفته شویم.
عزتنفس پایین همیشه با اعتمادبهنفس پایین یکی نیست
این دو مفهوم به هم مرتبطاند، اما دقیقاً یکسان نیستند.ممکن است فردی در کارش اعتمادبهنفس بالایی داشته باشد و بتواند بهخوبی صحبت کند، تصمیم بگیرد یا مسئولیتی را برعهده بگیرد؛ اما در روابط عاطفی احساس کند ارزش دوست داشته شدن ندارد.بنابراین ممکن است اعتمادبهنفس ما در یک حوزه بالا و در حوزهای دیگر پایین باشد.شناخت خود به ما کمک میکند بفهمیم دقیقاً در چه موقعیتهایی احساس ناکافی بودن میکنیم.
چطور عزتنفس خودمان را تقویت کنیم؟
خودت را فقط با نتیجههایت تعریف نکن
تو فقط درآمدت، ظاهر، شغل، رابطه یا موفقیتهایت نیستی.اگر امروز به هدفی نرسیدهای، این موضوع به تنهایی ارزش تو را تعیین نمیکند.
با خودت همانطور حرف بزن که با یک دوست عزیز حرف میزنی
اگر دوستت اشتباه کند، احتمالاً به او نمیگویی:«تو هیچوقت آدم موفقی نمیشوی.»پس چرا همین جملهها را با خودت تکرار میکنی؟به جای سرزنش مداوم، تلاش کن با خودت واقعبینانهتر و مهربانتر صحبت کنی.
مرزهای خودت را جدی بگیر
یاد گرفتن «نه گفتن»، شناخت نیازها و احترام گذاشتن به خواستههای خود، بخشی از مسیر شناخت ارزشهای شخصی است.
مسیر خودت را با دیگران مقایسه نکن
ممکن است کسی زودتر از تو به چیزی رسیده باشد و شخص دیگری دیرتر.زندگی مسابقه دو صد متر نیست که همه باید همزمان به خط پایان برسند.مهم این است که مسیر خودت را بشناسی.
یک سؤال مهم از خودت بپرس
امشب از خودت بپرس:
«اگر قرار نبود هیچکس من را قضاوت کند، چه چیزی در زندگیام را متفاوت انتخاب میکردم؟»
جواب این سؤال میتواند سرنخهای مهمی درباره نیازها، خواستهها و ارزشهای واقعی تو به دستت بدهد.
خودشناسی از همین سؤالهای ساده شروع میشود.
عزتنفس بالا به این معنی نیست که همیشه خودمان را فوقالعاده بدانیم یا هیچ نقطهضعفی در خودمان نبینیم.اتفاقاً ممکن است عزتنفس سالم یعنی بتوانیم بگوییم:«من ضعفهایی دارم، اشتباه میکنم، هنوز چیزهای زیادی برای یاد گرفتن دارم؛ اما با همه اینها، ارزشمندم.»قرار نیست برای دوستداشتنی بودن، کامل باشی.قرار نیست همیشه موفق باشی.قرار نیست از همه بهتر باشی.
کافی است یاد بگیری خودت را بشناسی، نیازهایت را ببینی و ارزش خودت را فقط با نگاه دیگران اندازه نگیری.
مسیر رشد، از جایی شروع میشود که به جای جنگیدن با خودمان، شروع به شناختن خودمان میکنیم.با شناخت خود، بهترینها نصیبتان میشود.